Przed 45 lat dizeń 26 kwietnia traktowany był w naszym mieście w wyjątkowy sposób. Był Dniem Szczecina i szczecinian. Jedna z miejskich arterii nosi miano 26 Kwietnia, z myślą o tej dacie inną główną ulicę nazwano aleją Wyzowlenia. Odbywały się tego dnia liczne akademie, zasłużonym dla miasta wręczano odznaczenia, składano kwiaty pod pomnikami - Wdzięczności na pl. Lotników i Braterstwa Broni na Cmentarzu Centralnym.

Pomniki te postawiono dla uczczenia żołnierzy walczących o zdobycie twierdzy szczecin w 1945 roku. Poległy ich tutaj tysiące, bo forsowanie Odry i wdzieranie się na bagniste tereny Międzyodrza, gdzie nie mogły wspierać piechoty czołgi i inne wozy bojowe, było zadaniem morderczym.

Żołnierze nosili jednak mundury Armii Czerwonej i choć zdobyli to miasto, by oddać je we władanie Polakom, to samo słowo "wyzwolenie" zawsze - nawet wtedy, gdy oficjalnie ten dzień nazywano Dniem Wyzwolenia Szczecina - miało nieco dwuznaczny wydźwięk.

Od dziesięciu lat nie obchodzi się już tego święta. No bo czy dla ówczesnych mieszkańców miasta było to wyzwolenie? A może raczej ostateczna klęska, bo po wyparciu wojsk hitlerowskich pozostali tu już tylko cywile, skazani na niepewny los.

Faktem jest jedan, że w ślad za Armią Czerwoną wkroczyła tu polska administracja z pierwszym prezydentem Piotrem Zarembą, że na gmachu przy Wałach Chrobrego zawizła w kwietniu polska flaga. I choć jeszcze przez kilkanaście tygodni toczyły się przetargi o to, czy Szczecin będzie polski czy nie, to jednak dla tych Polaków, którzy przybyli tu w 1945 roku i z pierwszymi falami osadnictwa - z dawnych kresów czy ze zburzonej przez Niemców Warszawy - dzień 26 kwietnia 1945 roku był i pozostanie dniem szczególnym. Bo oznaczał tyle samo co nowe ich miejsce na ziemi, co po wojennych tragediach i tułaczce było bezcenne.

Nie jest chyba ważne, jak będziemy nazywać ten dzień. Data 26 kwietnia ma i tak swoje miejsce w historii Szczecina. Dla współczesnych powinna być jednak momentem zadumy nad dramatami, jakie zawsze niosły wojny, nad śmiercią tysięcy ludzi, którzy polegli na tej ziemi, nad tym wreszcie, by granice przestały wrogo dzielić narody i nikt nikogo nie musiał wyzwalać.

Maria GROCHOWSKA
(przedrukowane bez pozwolenia)