O wyglądzie dawnego grodu możemy dowiedzieć się ze średniowiecznych kronik. Ówczesny Szczecin składał się z trzech części: grodu, podgrodzia i portu. Gród wznosił się na wysokiej skarpie odrzańskiej, gdzie dziś znajduje się zamek. Miał owalny kształt, w środku zwężony. Na miejscu zwężonym znajdowała się pogańska świątynia Trzygłowa - bóstwa zachodniosłowiańskiego, wyobrażanego z trzema głowami symbolizującymi władzę nad niebem, ziemią i światem podziemnym. Na zachód od grodu znajdował się mniejszy gródek.

Kiedy Bolesław Krzywousty włączył Szczecin do Polski w miejscu świątyni Trzygłowa wybudowano kościół św. Wojciecha. Najstarszą częścią zamku był dom gotycki z XIV wieku, wzniesiony przez Księcia Barnima III. Do dziś z tych zabudowań dochowała się tylko część fundamentów w skrzydle północnym.

Wielki wkład w budowę Zamku Książąt Pomorskich włożył Książę Bogusław X Wielki, który wzniósł południowe skrzydło, jedno z najpiękniejszych, dla żony Anny, córki Kazimierza Jagiellończyka.
Wielkie budowle wznosił także jego syn Barnim IX. Jednak całości charakter renesansowy nadał Książę Jan Fryderyk. Piąte skrzydło zamkowe zbudowali książęta Filip II i Franciszek I.

W wieku XVII podczas wojen prusko-szwedzkich zamek został silnie zniszczony. Następnie częściowo odbudowany przez Szwedów.

Na początku XVIII wieku miasto dostało się pod władzę pruską. Prusacy wywieźli z zamku wszystko, co przedstawiało wartość. Przedmioty te zostały wystawione w Berlinie na publiczną licytację.
Z kolei poczas bombardowań II Wojny Światowej zamek został wypalony

Wieża Dzwonów to jedna z najpiękniejszych tego typu budowli w Polsce. Wzniesiona na planie kwadratu i zwieńczona barokowym hełmem pokrytym miedzią. Na iglicy umieszczony jedst Gryf pomorski dwumetrowej wysokości, a niżej metalowy proporzec ok. trzymetrowej długości. Na wysokości trzydziestu czterech metrów znajduje się galeria widokowa, z której rozciąga się widok na miasto.

Obok Wieży Dzwonów (kaplicznej) znajduje się wejście na dziedziniec zachodni (menninczy). Mały dziedziniec otaczają skrzydła zachodnie (muzealne) i środkowe, oraz Wieża Dzwonów. Na ścianie wieży znajduje się gotycki pomnik z piaskowca przedstawiający św. Ottona. Po zachodniej stronie podwórza zamkowego stoi skrzydło muzealne, na którym znajduje się płyta piaskowca z podobiznami księcia Filipa II i Franciszka I. W tym skrzydle zamkowym książęta szczecińscy stworzyli muzeum, bibliotekę oraz ośrodek naukowy zbierający i konserwujący dzieła sztuki.
Budowę skrzydła w stylu późnego renesansu rozpoczął książę Filip II, a zakończył jego brat Franciszek I. Wzniesiono trzypiętrowy gmach zakończony lekkimi renesansowym szczytami. Książę Filip zbierał cenne obrazy, książki, monety, rzeźby i inne dzieła sztuki, a dla swej kolekcji wybudował nowe skrzydło zwane muzealnym.

Po przeciwnej stronie dziedzińca znajduje się skrzydło środkowe, wybudowane w drugiej połowie XVIw., później przebudowane. Na jego ścianie wisi serce dzwonu. Z dziedzińca menniczego prowadzi przejście na otoczony częściowo podcieniami dziedziniec basztowy (główny) z polską attyką na dachu. Główny dziedziniec zamkowy to plac o planie zbliżonym do kwadratu. Przeprowadzone na tym terenie wykopaliska archeologiczne odsłoniły fundamenty prezbiterium kościoła św. Ottona, zbudowanego w 1346r. Odszukano fragmenty starej warowni i bruku dawnego dziedzińca.

Dziedziniec basztowy otoczony jest czterema skrzydłami gmachów. Do skrzydła środkowego przylega niewysoka wieża - klatka schodowa. Cała ta część zamku ma charakter renesansowy. Na południowej stronie głównego dziedzińca wznosi się najpiękniejsze skrzydło zamkowe, wybudowane przez księcia Bogusława X Wielkiego. Ma ono dwie wysokie wieże. Pierwsza znajduje się bezpośrednio przy wjeździe i nosi nazwę Więziennej. Na jej ścianach zachowały się resztki gotyckich ozdób z XVIw. Druga ma podstawę kwadratową, a w górnej części jest ośmioboczna i nosi nazwę Wieży Zegarowej. Skrzydło południowe zostało zbudowane dla żony Bolesława, Anny. Była to budowla z wieżą zegarową, bogato ozdobiona, trzypiętrowa, z pięknymi gotyckimi sklepieniami siatkowymi zachowanymi do dziś częściowo w pomieszczeniach parteru.
Zegar na wieży był jedną z większych atrakcji na Zamku. Środkowa część jego tarczy przedstawiała ludzką twarz, której oczy i usta poruszały się w chwili wybijania godzin. Podczas ostatniej wojny, ta część zamku została wypalona.

Po wschodniej stronie dziedzińca znajduje się skrzydło nadodrzańskie. Skrzydło postawione w XVI wieku zniszczył pożar. Odbudowane zostało przez Jana Fryderyka i wówcas otrzymało polską attykę z motywami ślimaków. Na skrzydle tym widoczna jest płyta pamiątkowa, wystawiona ku czci twórców tej części zamku, książąt Bogusława i Barnima. Wyżej znajduje się zegar słoneczyny oraz rynny-rzygacze w formie smoczych głów.
W podziemiach tego skrzydła znajduje się krypta grobowa z sześcioma sarkofagami Książąt Pomorza Zachodniego. Późnorenesansowe sarkofagi wykonane z cyny są bogato zdobione ornamentami roślinnymi, głowami aniołów itp. Na ścianach krypty umieszczone są tablice pamiątkowe - Barnima XI i jego żony Anny.
Ostatnią, najstarszą częścią zamku jest skrzydło północne (kapliczne), łączące się bezpośrednio z Wieżą Dzwonów i dawną kaplicą. Niegdyś tutaj wznosiły się najstarsze części budowli. Wejście znajdujące się w środkowej części skrzydła prowadzi do westybulu wiodącego do dawnej kaplicy, będącej dzisiaj salą koncertową. W westybulu położono marmurowe posadzki, na sklepieniach wiszą artystyczne pająki. Meble na wzór dawnych są proste, dębowe. Sala koncertowa odzyskała swój renesansowy charakter, nadany jej w końcu XVIw. Ponad dwoma piętrami balkonów wznosi się beczkowe sklepienie, na którym wiszą trzy stylowe, kute w metalu żyrandole. Pop podłogą sali odkryto koło ołtarza gotycką kryptę grzebalną z grobami Książąt Pomorza Zachodniego.

Agata Stankiewicz, 1999

Zobacz również:
Z piwnic podzamcza. Tajemniczy skarb. - Kurier Szczeciński, 31 grudnia 1999 r
Galeria - Zamek Książąt Pomorskich